Jak wygląda okres próbny w nowej pracy?

Czym jest umowa na okres próbny

Umowa na okres próbny to pierwszy etap zatrudnienia – pozwala sprawdzić kompetencje nowej osoby, a jej samej zorientować się, czy stanowisko i firma odpowiadają oczekiwaniom. Zawiera się ją na czas określony, po którym strony decydują, czy współpraca przechodzi w kolejny etap. Nie każde zatrudnienie musi się od niej zaczynać – czasem od razu proponuje się czas określony lub nieokreślony. W praktyce jednak taki wstępny etap bywa standardem, zwłaszcza tam, gdzie trzeba sprawdzić umiejętności w realnych warunkach.

Ile trwa okres próbny

Długość umowy na próbę ustala zatrudniający, biorąc pod uwagę specyfikę danej roli i to, ile czasu potrzeba, by ocenić, czy nowa osoba się sprawdza. Przy prostszych zadaniach ten czas bywa krótszy, przy złożonych procesach wymagających wdrożenia – wydłuża się. Z tym samym podmiotem na tym samym stanowisku takiej formy zatrudnienia zasadniczo nie da się powtórzyć, chyba że od poprzedniej współpracy minął dłuższy czas albo chodzi o inny rodzaj obowiązków. Zanim dojdzie do złożenia podpisu, dobrze sprawdzić, jak w treści dokumentu określono zasady i warunki zakończenia współpracy.

Kiedy pracodawca może skrócić okres próbny

Zdarza się, że firma decyduje się zakończyć relację wcześniej, niż pierwotnie ustalono, jeśli widzi, że nowa osoba nie radzi sobie z powierzonymi obowiązkami albo zmienia się sytuacja wewnętrzna. Obie strony mogą też wspólnie uzgodnić szybsze rozstanie, gdy żadna nie dostrzega sensu w dalszej współpracy. Taką decyzję powinno się przekazać w formie pisemnej, z zachowaniem odpowiedniego terminu. Zatrudniony ma prawo poznać powód takiego kroku, choć druga strona nie zawsze musi go szczegółowo uzasadniać.

Prawa pracownika podczas okresu próbnego

Osoba zatrudniona na próbę ma te same podstawowe uprawnienia co każdy inny etatowiec – wynagrodzenie, urlop proporcjonalny do przepracowanego czasu, przerwy w ciągu dnia czy bezpieczne warunki wykonywania obowiązków. Różnice dotyczą głównie długości wypowiedzenia i tego, że po zakończeniu takiej formy współpracy druga strona nie musi oferować kolejnej umowy. Przed rozpoczęciem zatrudnienia nowa osoba zwykle przechodzi wymagane badania, dlatego dobrze wiedzieć wcześniej, co bada lekarz medycyny pracy przy danym stanowisku. Zatrudniony ma też prawo do informacji o zasadach wynagradzania, czasie wykonywania czynności i warunkach rozwiązania umowy jeszcze przed jej podpisaniem.

Wypowiedzenie umowy na okres próbny

Termin wypowiedzenia jest krótszy niż przy zatrudnieniu na czas nieokreślony i zależy od tego, na ile dni lub tygodni zawarto umowę. Złożyć je może każda ze stron, bez konieczności podawania szczegółowego uzasadnienia. Dokument powinien mieć formę pisemną i zawierać datę zakończenia współpracy. Jeśli zatrudniony czuje, że zwolniono go z naruszeniem przepisów, może zwrócić się o pomoc do inspekcji albo skonsultować sprawę z prawnikiem zajmującym się tą dziedziną.

Co dzieje się po zakończeniu okresu próbnego

Po upływie takiej umowy firma ma kilka możliwości: zaproponować kolejny etap na czas określony, na czas nieokreślony albo rozstać się bez dalszych zobowiązań. Decyzja zwykle zapada na podstawie oceny dotychczasowych wyników, więc w tym czasie dobrze pokazać zaangażowanie i chęć nauki – to może zaważyć na przebiegu kariery, o czym więcej w artykule o tym, jak odnieść sukces zawodowy. Brak propozycji kolejnego etapu nie oznacza automatycznie złej opinii o zatrudnionym – czasem wynika to z sytuacji finansowej firmy albo zmiany planów kadrowych. Dobrze zapytać wprost przełożonego o powody takiego obrotu spraw, by wyciągnąć wnioski na przyszłość.

Wskazówka: przed podpisaniem umowy na próbę sprawdź dokładnie zapisy dotyczące długości okresu wypowiedzenia i warunków jej przedłużenia – to pozwoli uniknąć nieporozumień, gdy współpraca się skończy.

Jak przygotować się do okresu próbnego

Pierwsze tygodnie w nowej roli to czas intensywnego uczenia się zasad panujących w firmie, poznawania zespołu i oswajania się z obowiązkami. Dobrze zapytać przełożonego o konkretne kryteria oceny, bo jasność oczekiwań ułatwia skupienie się na tym, co rzeczywiście ma znaczenie dla dalszego zatrudnienia. Przy wykonywaniu zadań z domu pomocne mogą być zasady organizacji dnia opisane w tekście o tym, jak efektywnie pracować w domu. Osobom, które dopiero szukają zatrudnienia i szykują się do rozmów rekrutacyjnych, przyda się też zestaw sugestii zawarty w artykule o tym, o co pytać pracodawcę na rozmowie kwalifikacyjnej. Solidne przygotowanie merytoryczne i spokojne podejście do oceny zwykle procentują lepszym wrażeniem u przełożonego.

Najczęstsze pytania

Czy w trakcie okresu próbnego przysługuje urlop?

Tak, prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje proporcjonalnie do przepracowanego okresu, niezależnie od rodzaju umowy o pracę.

Czy pracodawca musi uzasadnić brak przedłużenia umowy?

Nie ma takiego obowiązku – po zakończeniu umowy na próbę druga strona może po prostu nie zaproponować kolejnej, bez podawania szczegółowego powodu.

Czy można negocjować długość okresu próbnego?

Tak, choć ostateczna decyzja zależy od zatrudniającego, który bierze pod uwagę specyfikę stanowiska i swoje potrzeby kadrowe.

Czy umowa na próbę daje prawo do zasiłku chorobowego?

Tak, osoba zatrudniona na tej podstawie podlega ubezpieczeniu chorobowemu na takich samych zasadach jak inni etatowcy.

Okres próbny to czas, w którym obie strony sprawdzają, czy mają ochotę kontynuować współpracę, dlatego dobrze podejść do niego z otwartością i gotowością do zadawania pytań. Jasne ustalenie zasad na starcie oszczędza nieporozumień później, a świadomość swoich praw pozwala spokojnie przejść przez pierwsze miesiące w nowej firmie.