Czym jest upadłość konsumencka? Jak ją ogłosić?

Jeżeli Twoja sytuacja finansowa stale ulega pogorszeniu, pomimo usilnych starań nie jesteś w stanie regulować zaciągniętych zobowiązań, możesz rozważyć ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Obowiązujące przepisy dają Ci możliwość wyjścia ze spirali zadłużenia, musisz jednak spełnić określone warunki. Czym jest upadłość konsumencka i jak ją ogłosić?

• Czym jest upadłość konsumencka?
• Jakie warunki upadłości konsumenckiej?
• Jak ogłosić upadłość konsumencką?

Czym jest upadłość konsumencka

Pojęcie upadłości konsumenckiej funkcjonuje w polskiej rzeczywistości prawnej od wielu lat. Od 2009 roku ustawodawca umożliwia oddłużenie osobom, które z różnych przyczyn stały się niewypłacalne.

Upadłość konsumencka to w najprostszym ujęciu możliwość ogłoszenia bankructwa osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej i nie są w stanie regulować zalegających zobowiązań finansowych w całości lub części. Procedura ubiegania się o status niewypłacalnego dłużnika i ogłoszenia upadłości konsumenckiej odbywa się w drodze postępowania przed sądem. Jedynie sąd ma prawo wydać w tej kwestii postanowienie, na mocy którego z majątku dłużnika uzyskane zostają środki na spłatę wierzycieli.

Przepisy dotyczące ogłoszenia upadłości konsumenckiej regularnie ulegają zmianom, co sprawia, że coraz szerszy krąg osób może ubiegać się o umorzenie długów. Liberalizacja prawa w tym zakresie otwiera drogę do oddłużenia dla większej liczby zadłużonych konsumentów.

Jakie warunki upadłości konsumenckiej

Pamiętaj, że jeśli zamierzasz ubiegać się o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, nie wystarczy jedynie fakt Twojej niewypłacalności. Aby starać się o oddłużenie przed sądem, musisz spełnić określone warunki.

W chwili obecnej najważniejszą przesłanką, którą sąd weryfikuje podczas postępowania, jest niewypłacalność dłużnika, która całkowicie uniemożliwia spłatę wierzycieli. Według obecnych regulacji brak możliwości spłaty zalegających długów musi być skutkiem niezależnych od dłużnika okoliczności. Wiedz, że od marca 2020 roku obowiązują przepisy, według których ogłoszenie bankructwa jest możliwe niezależnie od tego, w jakim stopniu przyczyniłeś się do niewypłacalności.

Miej jednak świadomość, że kiedy sąd uzna, iż przyczyniłeś się do takiego stanu rzeczy celowo lub wskutek rażącego niedbalstwa, będzie mógł odmówić oddłużenia lub skróci okres spłaty wierzycieli. Sąd rozpatrzy Twój wniosek o upadłość konsumencką negatywnie, jeżeli okaże się, że wyprzedałeś swój majątek chcąc uniknąć spłaty wierzycieli. Stanie się tak również, jeśli w ciągu ostatnich 10 lat wystąpiłeś z takim samym wnioskiem, ponieważ możesz złożyć go wyłącznie raz w okresie dekady.

Najczęstsze przyczyny odrzucenia wniosku

Sąd może odmówić ogłoszenia upadłości konsumenckiej w kilku sytuacjach. Pierwsza z nich dotyczy celowego działania na niekorzyść wierzycieli — przykładowo darowiznę nieruchomości krótko przed złożeniem wniosku lub ukrywanie dochodów. Druga przyczyna to wcześniejsze korzystanie z procedury w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Trzecią jest brak wystarczającej dokumentacji potwierdzającej źródła zadłużenia oraz aktualną sytuację majątkową.

Jak ogłosić upadłość konsumencką

Jeżeli Twoja sytuacja finansowa zmusza Cię do ogłoszenia upadłości konsumenckiej, musisz złożyć w tej sprawie wniosek w sądzie rejonowym, który jest właściwy ze względu na Twoje miejsce zamieszkania. We wniosku opisz dokładnie okoliczności powstania zadłużenia wraz z uzasadnieniem. Wskaż aktualny i kompletny wykaz posiadanego majątku wraz z szacunkową wartością. Przedstaw całkowity spis ustanowionych na majątku zabezpieczeń, między innymi hipotek i zastawów. Wraz z wnioskiem powinieneś uiścić opłatę w kwocie 30 zł.

Dokumenty wymagane przy składaniu wniosku

Do wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej dołącz pełną dokumentację finansową. Obejmuje ona:

• Wykaz wszystkich wierzycieli z podaniem wysokości zadłużenia wobec każdego z nich
• Spis posiadanego majątku ruchomego i nieruchomego wraz z jego szacunkową wartością rynkową
• Informację o dochodach z ostatnich 12 miesięcy (zaświadczenia z zakładu pracy, PIT, decyzje o świadczeniach)
• Zestawienie miesięcznych wydatków stałych (czynsz, media, opłaty alimentacyjne)
• Dokumenty potwierdzające okoliczności utraty płynności finansowej (np. świadectwo pracy potwierdzające zwolnienie, dokumentacja medyczna w przypadku choroby)

Przebieg postępowania sądowego

Po złożeniu wniosku sąd przeprowadza analizę dokumentów i weryfikuje, czy spełniasz warunki formalne do ogłoszenia upadłości. W przypadku braków lub niejasności sąd wzywa do ich uzupełnienia w wyznaczonym terminie. Następnie odbywa się rozprawa, podczas której sędzia ocenia zasadność wniosku oraz stopień Twojego zawinienia w powstaniu zadłużenia.

Jeśli sąd uzna wniosek za zasadny, wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. Od tego momentu rozpoczyna się postępowanie upadłościowe, które może przebiegać w jednej z dwóch form: likwidacji majątku lub planu spłaty wierzycieli.

Likwidacja majątku a plan spłaty

W przypadku likwidacji majątku syndyk przejmuje Twój majątek, sprzedaje go, a uzyskane środki rozdziela między wierzycieli. Po zakończeniu tej procedury sąd może umorzyć pozostałe zobowiązania. Plan spłaty natomiast polega na ustaleniu harmonogramu spłat rozłożonych na okres do siedmiu lat. W tym czasie część Twoich dochodów przekazywana jest wierzycielom, a po zakończeniu okresu spłaty pozostałe długi mogą zostać umorzone.

Wybór formy postępowania zależy od Twojej sytuacji majątkowej i finansowej. Jeśli posiadasz nieruchomość lub inne wartościowe aktywa, likwidacja majątku może być jedyną opcją. Jeśli natomiast dysponujesz regularnym dochodem, ale nie masz majątku do sprzedaży, sąd może zdecydować o planie spłaty.

Skutki ogłoszenia upadłości konsumenckiej

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej niesie ze sobą określone konsekwencje. Przede wszystkim Twoje dane trafiają do rejestru dłużników niewypłacalnych, co może utrudnić uzyskanie kredytu w przyszłości. W trakcie trwania postępowania upadłościowego nie możesz zaciągać nowych zobowiązań bez zgody syndyka ani dokonywać znaczących transakcji majątkowych.

Po stronie pozytywnej, egzekucja komornicza zostaje wstrzymana, a narastanie odsetek od zobowiązań ulega zawieszeniu. To daje Ci pewien oddech finansowy i szansę na uporządkowanie sytuacji bez ciągłego naporu ze strony wierzycieli.